De dag van de grote terugkeer

Vroeg in de ochtend nemen we afscheid van Barbara (die met Hlimou terug naar Agadir vertrekt, gezien zij daar het vliegtuig moet nemen).

Wij, de rest van de bende, zetten nog een stapje in Marrakech. We nemen een Westers ontbijt op het grote plein dat er nu weer verlaten bij ligt (dat was de vorige avond wel anders)!

Te voet gaan we naar het Palais de la Bahia, waar we even een beeld kunnen krijgen van de luxueuze kant van Marokko: prachtige ontvangstruimten, woongebouwen en binnenplaatsen. We zetten onze tocht verder naar de Tombeaux des Saadiens, maar komen er net aan wanneer de siësta begint...

Nog even een lunchpauze dus (waar de restjes van ons eten door uitgehongerde kinderen en zwervers worden verorberd) en dan terug naar ons logement om de koffers op te laden...

Vanop het dakterras wuif ik in gedachten nog even naar Marrakech en naar Marokko zelf.

Onder de ondertussen gekende stresserende omstandigheden weten we toch een taxi naar de luchthaven te versieren, écht de laatste stop in Marokko nu... Een steward die te laat is (?) zorgt ervoor dat we nog iets langer dan gepland op Marokkaanse bodem blijven, maar dan keren we toch echt terug.

De laatste uurtjes zijn nog aangenaam in het gezelschap van Marion en Reginald, de ontvangst in Zaventem daarentegen is heel triest wanneer ik het nieuws rond mijn nonkel verneem. Ik weet niet zo goed of dit het is waar “Hugo” over schreef?

Dat het niet altijd mooi was, dat weet ik wel. Maar de realiteitscheck in Zaventem doet me nog meer beseffen dat het bijzonder was. En dat ik eigenlijk wil zeggen:

la vie était belle en Moroc.

De dag van de drukte in Marrakech

We nemen afscheid van onze riad en van Taroudannt en vertrekken rond kwart voor negen met Hlimou naar Marrakech.

We maken één korte stop (en eten daar croissants en boterkoeken!) en ontmoeten daar heel kort een andere dochter van Hlimou.

Om kwart voor twee komen we na een alweer vermoeiende rit aan in het toeristische Marrakech. De koffers worden van het dak van ons busje gehaald (ik krijg het trapje helaas nog tegen mijn scheenbeen in ons eerste werkongeval) en in een kar geladen. Eén man trekt de kar met al onze zware valiezen vooruit over Jemaa el-fnaa plein en door de kleine steegjes tot we bij “onze” appartementen aankomen.

We rusten niet lang uit en gaan eerst kip met frietjes eten in een plaatsje dat Hlimou ons aanraadt. Iedereen is moe! Tijdens de siësta gaan Barbara en ik op het dakterras liggen tijdens onze laatste uurtjes samen. Om 17u hebben we al afgesproken om wat sightseeing te gaan doen met Hlimou als gids, maar dat blijkt voor velen echt wel te vroeg (Barbara blijft op het dakterras slapen). We moeten echter voortmaken, want we hebben nog 3 monumenten te bezoeken voor 18u30! Uiteindelijk lukt het ons nipt om een kijkje te nemen in de Koranschool (Medersa Ben Youssef), de Koutoubiamoskee én het museum van Marrakech (ingericht als een huis met de hamam en de ontvangstkamer met dan telkens stoffen, juwelen, messen... die typisch zijn voor Marokko). Het is toch wel de moeite!

We keren terug doorheen de duizenden kraampjes in de soek en door alle indrukken en het vele volk, krijg ik toch wel een serieuze klop...

Om 20u pikken we Barbara op, overlopen we met Hlimou nog eens laatste maal “onze” projecten en gaan we nog maar eens op zoek naar wat eten. Hier is er wél te veel opdringerigheid voor mij, iedereen prijst zijn eten, slangen en aapjes aan. In die drukte nemen we afscheid van Hlimou (snif, snif), niet zonder hem eerst plechtig zijn maillot de bain te overhandigen natuurlijk :-)

We vluchten uiteindelijk naar een dakterras en ook nu kan ik mijn afkomst niet loochenen en eet ik een coupe liegeois (met veel chocolade)!

Marion, Reginald, Barbara en ik slapen uiteindelijk in de salon (=het koelste plekje) van het bovenste appartement, elk op een stukje van de grote U-vormige zetel. Dirk en Nadine slapen op het gelijkvloers en hebben enkel het gezelschap van wat kakkerlakken.

Julien toont zijn stoere aard en slaapt op het dakterras (en lijdt toch wat kou die nacht)...

De dag van de weeskindjes

Na ons gekende ontbijtje (ondertussen wel aangevuld met speculaas en de pot choco van een paar dagen geleden) pikt Hlimou ons op om naar het weeshuis te rijden.

Gezien onze schilderwerken zo goed gevorderd zijn, worden we daar nog een dag aan het werk gezet.

Barbara en ik blijven bij de jongste groep kinderen. Mijn vrees om niet goed te weten wat we daar zouden moeten doen, blijkt ongegrond. De tijd gaat snel als je de babietjes en peuters om beurt (ze zijn met een 15-tal) eventjes in je armen wil wiegen. De dames die er werken, tonen in ons ogen wat weinig engagement. Ik vind het vooral erg dat één van de kindjes dat moest overgeven nog steeds in zijn eigen kots en stinkende kleertjes zit... Ik ben opgelucht als hij een ander t-shirtje aan krijgt. Om 11u30 mogen we helpen de flesjes te geven. Als er ooit een moment komt dat mijn bodemloze koffer van pas kan komen, lijkt dit me het moment! De kindjes zouden zó met me mee mogen komen. Verschillende stelen meteen mijn hart. Een kleintje van 1 week oud is zo lief dat de tranen in mijn ogen springen. Voor die allerkleinsten is er uiteraard nog veel hoop op adoptie. Maar de kindjes met een handicap en de kindjes die al wat ouder zijn... daarvan is de toekomst veel onzekerder. Ik probeer er niet aan te denken en hen gewoon allemaal een leuke voormiddag te bezorgen.

Tijdens de siësta dolen Barbara en ik nog even rond in de soeks, want we moeten nog wat cadeautjes voor het thuisfront kopen én een cadeautje voor Hlimou (dat wordt uiteindelijk zo’n handsfree setje voor zijn gsm en... een zwembroek J)

We hebben nog eventjes de tijd om snel wat kip met rijst te eten en trekken dan ons zwempak aan. Deze namiddag mogen we immers mee met (enkele van) de grote kinderen (8-12 jaar) naar het zwembad in het chique hotel (zie eerder).

Ik heb een beetje het gevoel dat de kinderen (vooral de 4 jongens) me wat op afstand houden (misschien hebben ze al té veel “monitrices” en pseudo-mama’s en –papa’s zien passeren). Het valt me wel op dat ze heel enthousiast reageren op “onze” 2 mannen. De monitrices én hun opvoedsters zijn allemaal vrouwelijk, dus dat is wellicht een welkome afwisseling...

Eerst lijkt het wat moeilijk de jongens te entertainen, maar uiteindelijk vallen wilde spelletjes het meest in de smaak. Ook Layla (het slechtziende meisje dat met ons mee is) lijkt zich wel te amuseren als het er wat wilder aan toe gaat J. Na nog wat limonade voor hen allemaal brengen we hen terug naar hun thuis.

2 weken hier was zwaar voor me geweest... Dat besef ik wel...

We nemen afscheid van Hlimou’s thuis (met nog wat stokbrood en confituur) en laten cadeautjes voor zijn vrouw en (klein)dochter(s) achter. De twee “helpsters” krijgen ook elk 5 euro van ons. We proberen het wat discreet te geven. Een paar minuten later komt Hlimou echter de trap opgestormd: “je gaf mijn meid 50 dirham, wat moet ze voor je halen misschien, ze begrijpt het niet”... We leggen even uit dat dit voor haar is en de rust keert terug.

Hlimou rijdt ons nog even langs ons schooltje (hij is écht tevreden met ons werk), waar de nieuwe tafel en de opbergplanken ondertussen ook voorzien zijn. En dan moeten we onze koffers pakken in de riad. We gaan richting Marrakech morgenochtend en komen niet meer terug.

De dag van het luidkeels gezang

Op het onverwachts vertrekken we vandaag toch weer op stap met Hlimou. (Zohra had eigenlijk iets voor ons geregeld, maar door ziekte van de chauffeur viel dat in het water. Gelukkig is onze vertrouwde beschermengel zoals altijd paraat!)

We rijden richting Imouzzer, een bergdorp. Onze rit start om 9u en we komen uiteindelijk (een beetje moe) ter plekke aan om 14u. We maken echter verschillende prachtige tussenstops, met vergezichten die op foto geen duizendste lijken van hoe het in het echt was. We maken een breakstop om bananen te eten, we stoppen aan een winkeltje met een dakterras vanwaar er een prachtig beeld te zien is, we houden even halt om wat kamelen of prachtige bergen te kieken en af en toe moet er ook een plasje gebeuren natuurlijk (in de buitenlucht, heerlijk bevrijdend!)

Ook Imouzzer zelf is mooi, al moet men het ondertussen al een paar decennia zonder de watervallen stellen die hier vroeger een adembenemend plaatje opleverden. Door de droogte rest er enkel nog één waterplas (wel eentje van 40m diep).

We eten een lekkere tajine met kip, ui, wortelen en frietjes en wandelen dan langs allerlei kraampjes naar de waterpoel. (Ik durf er als enige van de groep eventjes in te zwemmen; ik beperk me wel tot het waden in het water, terwijl stuntmannen van meters hoog in deze kleine waterpoel duiken.)

Na een kleine siësta (en wat café au lait voor sommigen) starten we onze bergwandeling. In de hitte 3 kwartier klimmen. Leuk, maar wel lastig, hoor!! Grappig dat we Hlimou van ver op ons af zien rijden. Het geeft moed om door te gaan.

In het terugrijden passeren we opnieuw in Agadir; Hlimou kan onze smekende ogen niet weerstaan en we eten een lekker Westerse pizza! Twee Marokkaanse vrouwen die Hlimou kent, vergezellen ons aan tafel en ik raak al gauw met hen in gesprek over... (jaja, vrouwen, hé...) kledij. (Hoewel het deze keer dan wel over djellabahs en kaftans gaat.)

De terugrit is wellicht één van de highlights van de reis: allemaal samen zingen we in Hlimous busje luidkeels de grootste (en moeilijkste) hits die we kennen (O Sole Mio, I will always love you...)

Ik vind het waarlijk jammer als we “thuis” aankomen en besef maar al te goed dat het einde van de reis angstwekkend dichtbij komt.

De Marokkaanse verwendag

Na een beetje te hebben uitgeslapen vertrekken we met de fiets naar Hlimou. Wij (de vrouwen) mogen koken samen met de vrouwen in Hlimous huis. Vooral Hannan (zijn dochter) helpt ons. Er staan 3 gerechten op het menu: couscous, tajine en patillia! Hannan toont ons stap voor stap hoe we de gerechten moeten maken en af en toe mogen we helpen om nootjes te pellen of te pletten of groentjes te snijden. Het is echt tof! Marion schrijft alles netjes neer en ik zorg voor foto’s (red. Ons kookboek zal binnenkort verschijnen. Meer info over prijs en verkooppunten volgt...;-))

We zijn heel trots de pastillia die middag op tafel te mogen zetten.

Na het eten ga ik nog eventjes internetten, gezien we straks met Hannan op stap gaan, maar de plaatselijke “mooi en meedogenloos” eerst nog bezig is (of is het grey’s anatomy, we zien het niet zo goed).

Hannan en nog een dame nemen ons (de dames) mee naar de hamam! (De heren gaan mee met Hlimou.) Ik dacht eigenlijk altijd dat dat een soort sauna/turks stoombad was, maar de hamam is eigenlijk het badhuis. We moesten in niets meer dan een onderbroekje op de vloer van het glibberige warme badhuis gaan zitten, waarna Hannan en de dame ons als een stukje vee één voor één bij hen trokken (soms nogal hardhandig): eerst werden we ingesmeerd met een stinkend klei-achtig goedje, dat werd afgespoeld en toen werden we met een harde scrubspons onder handen genomen. Ze schuren je vel zo hard dat de zwarte vellen er zo afkomen (hoe goed ik me hier ook douche, écht waar, hoor!) Grappig is dat ze eerst je volledige lijf doen om daarna te zeggen: et maintenant le visage (jawel, met dat zelfde sponsje vol vieze vellen :-)) Gelukkig worden we daarna ingezeept met Pantene (!) en Dove (!) We voelen ons nadien toch wel zuiver en happy en de hitte buiten lijkt zo erg niet meer!

Op onze goed gereinigde huid pakt een henna-tattoo des te beter, dus dat is de volgende activiteit. Het prikt iets meer dan verwacht, maar Hlimou zorgt goed voor ons en we zijn toch erg tevreden met het resultaat!

We gaan nog eens naar de soek, waar “Anna” (aka Barbara) en ik ondertussen als echte Berberse vrouwen onderhandelen (vraag altijd 1/10^de van de prijs!) Ik ben blij met mijn fatima-handje en oorbellen.

’s Avonds genieten we nog van de tajine en couscous die we zelf gemaakt hadden (verbeeld ik het me of is deze nu toch echt wel superlekker?)

Hlimou ziet het wel zitten om nog eentje te gaan drinken, want er is foire. Let wel: “eentje drinken” staat hier gelijk met een cola, schweppes of hawai-drankje. Ja, parfois j’aime ce pays! ;-) De sfeer is goed en ik ben blij dat er cola zero is :-) Er staat een spel waar je ringen rond stokjes moet proberen gooien. Als Dirk na vele keren proberen "prijs" heeft, zijn we heel benieuwd wat hij wint... Dat blijkt...: een spelletje gratis te zijn. Hihi, die Marokkanen!

We moeten het bekennen: onze verwendag was toch wel plezant!

De dag dat we enigszins uitgeput onze klas afwerken

Deze ochtend leggen we de laatste hand aan onze klas. De laatste schilderwerken worden verricht en we zorgen voor een grondige poetsbeurt. We zijn werkelijk tevreden met het door ons geleverde werk!

Na het eten bij Hlimou (couscous met sardientjes) gaan we naar de riad met de auto (mijn kont is er tevreden over). In de riad aangekomen blijkt hoe moe we allemaal wel zijn... We slepen ons van het zwembad (eindelijk wat afkoeling) onder de bomen (om wat uno te spelen) en weer terug.

Vanaf 18u is het heerlijk om op het dakterras te liggen. (Wie heeft een tuin nodig als hij zoals de Marokkanen een dakterras heeft??) Barbara krijgt haar klopje en zou daar het liefst nog uuuuren blijven liggen.

Na de couscous met kip (red. ja, ik weet het, opnieuw couscous, mogelijks hadden we die middag iets anders gegeten, maar niemand lijkt het nog precies te weten en die sardienen herinneren we ons écht wel) kruipen sommigen dan ook al vroeg onder de wol. (Barbara’s hart slaapt immers nog steeds.)

Ik blijf nog even napraten en ontdek samen met Nadine nieuwe mogelijkheden van haar blitse gsm :-): we vinden het vooral heel tof om geluiden op te nemen, zoals ook Reginald o.a. al de biddende moslims, de argannoten en “mijn” Berberse vrouwengezang in zijn collectie heeft :-)

De dag van de gazelles en van Rob

De meisjes in het hotel beginnen ons al goed te kennen en het is wel leuk om de dag met hun kwinkslagen te kunnen beginnen. (Even een noot terzijde: in ons eerste zeer ernstige gesprek met Hlimou werd o.a. ook over de hoofddoeken gesproken en de bedoeling daarvan. Hij legde ons dat uit en kwam toen ook bij de boerka. Heel serieus vroeg hij ons of we wisten welke vrouwen er een boerka droegen... Om daarna luid schaterend om zijn eigen grapje te antwoorden: “de lelijkste” :-))

Ook vandaag trekken we weer met de fiets naar het werk. (Hoewel ik eerlijkgezegd wel eens een dagje had willen overslaan, want mijn bips doet zeeeeeeeer...)

Eventjes werk ik nog verder op het basketbalveld, maar het is echt een hete dag vandaag. Ik richt me dan maar op de muur en het raam binnen.
In het “kotje” is ondertussen de installatie van de rekken begonnen en de buitenmuur wordt ook mooi afgewerkt (het tralies – tegen overvliegde ballen) wordt even weggehaald, de muurschilderingen krijgen echt wel vorm!

Nadia heeft ons ook nog goed geholpen, al vond ze het eigenlijk wel iets leuker om op mijn gsm te spelen (ik ben bang voor het moment dat mijn gsm-rekening in mijn bus zal vallen...)

Ik vind het leuk dat ik door haar geleerd heb dat je na het geven van een hand altijd je hand ook op je hart moet leggen, alsof je “enchanté” zegt (prachtig woord toch!)

’s Middags eten we vis-tajine met rijst, behalve Dirk dan, die door omstandigheden (je begrijpt me wel) op wit brood met banaan is overgestapt (ik schreef even “gespat”, vergeef me deze Freudiaanse plastische verspreking).

We besluiten al om 17u te stoppen met werken vandaag en Barbara en ik zijn dan ook echt happy. We zien er heel tevreden uit als we naar huis rijden: ik omdat ik kan douchen en nog eens in het zwembad kan duiken, Barbara omdat ze verder kan lezen in mijn moderne stationsromannetje (vliegtuigromannetje??) over “Rob”, de goddelijke vrijgezel.
Onderweg naar de riad laten we ons dan ook eventjes de honderden “bonjour les gazelles” welgevallen en we roepen voortdurend “bonjour” terug. (Op de fiets zijn we stoer.) (Les femmes, on se comprend!)

Voor de zoveelste keer zit ik ook met de gospelversie van “7 armen, 7 kaarsen, 7 maal vuur, 7 maal licht” in mijn hoofd (één of ander godsdienstig liedje dat Barbara me leerde en dat zelfs niet op youtube te vinden is)!

We stoppen nog even bij Tarek (het neefje van Hlimou) om de cd’s op te pikken die hij voor Barbara heeft gekopieerd en ondertussen vragen we of Hlimou zijn maillot de bain niet uit de kast wil halen en mee komt zwemmen. Maar we kunnen hem niet overhalen :-).

Na de rust aan het zwembad eten we nog een hele grote vis in de riad (vraag me niet welke, hij heeft zijn naam niet gezegd) en duiken we weer ons bed in. Onder het horen van sappige citaten uit het Rob-boek val ik in slaap. Heerlijk...